Hướng dẫn nắm bắt thực trạng đọc sách và manga tại Nhật

Giới thiệu về xu hướng đọc sách và manga của trẻ em Nhật Bản

Trong thời đại số hóa, thói quen giải trí của giới trẻ đang trải qua những thay đổi lớn. Theo khảo sát mới nhất được công bố vào năm 2026 bởi Hiệp hội Thư viện Trường học Nhật Bản, trẻ em và thanh thiếu niên tại quốc gia này đang ngày càng ít đọc sách và manga hơn. Việc sử dụng điện thoại thông minh dường như đang dần thay thế thời gian rảnh rỗi từng dành cho việc đọc sách.

Khảo sát này thực hiện vào tháng 6, thu thập phản hồi từ 10.061 học sinh từ lớp 4 tiểu học đến năm thứ ba trung học phổ thông trên phạm vi 123 trường học toàn quốc. Lần đầu tiên, nghiên cứu này cũng xem xét cụ thể thói quen đọc manga của học sinh để đưa ra cái nhìn toàn diện hơn về văn hóa đọc hiện tại.

Thực trạng đọc manga theo từng cấp học

Kết quả khảo sát chỉ ra rằng tỷ lệ học sinh không đọc một cuốn manga nào trong vòng một tháng đang ở mức đáng báo động và tăng dần theo cấp học:

- Khối tiểu học: Có đến 28.2% học sinh không đọc manga trong một tháng. - Khối trung học cơ sở: Con số này tăng vọt lên 40.2%. - Khối trung học phổ thông: Có tới 50.8% học sinh không đọc manga.

Những con số này phản ánh sự suy giảm chung trong thói quen đọc manga tại Nhật Bản. Ngay cả các ấn phẩm tạp chí nổi tiếng cũng chịu ảnh hưởng lớn. Ví dụ, tạp chí Weekly Shonen Jump do Shueisha phát hành ghi nhận mức phát hành trung bình dưới một triệu bản (985.000 bản) từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026, đánh dấu lần đầu tiên rớt khỏi mốc một triệu bản. Hiện tại không có tạp chí in nào tại Nhật Bản vượt qua được mốc này.

Thực trạng đọc sách chữ và các ấn phẩm khác

Bên cạnh manga, thói quen đọc sách truyền thống cũng chứng kiến sự sụt giảm tương tự ở nhóm học sinh trẻ tuổi:

- Tỷ lệ học sinh tiểu học không đọc một cuốn sách nào trong tháng đã đạt 13.4%, tăng 3.8 điểm phần trăm so với năm trước đó. Đây là mức tăng liên tục trong 5 năm và là lần đầu tiên tỷ lệ này vượt mốc 10% trong suốt 25 năm qua. - Ở khối trung học cơ sở, tỷ lệ không đọc sách là 24%. - Ở khối trung học phổ thông, tỷ lệ này lên tới 49.7%.

Các nhà nghiên cứu công nghiệp xuất bản cũng chỉ ra rằng lượng độc giả tạp chí hàng tháng ở lứa tuổi trung học đã giảm mạnh từ khoảng 10 đầu sách trong thập niên 1980 xuống chỉ còn một đầu sách vào năm 2025. Phân tích này cho thấy lượng người đọc manga và sách trong độ tuổi thiếu niên đã giảm đi ở cả hai định dạng in ấn lẫn kỹ thuật số.

Bối cảnh và nỗ lực từ các cơ quan giáo dục

Sự sụt giảm này diễn ra bất chấp nhiều thập kỷ nỗ lực thúc đẩy văn hóa đọc tại các trường học ở Nhật Bản. Sau khi năm 2000 được định nghĩa là "Năm Đọc sách của Trẻ em", các trường học đã mở rộng nhiều chương trình khuyến khích đọc. Nhờ đó, tỷ lệ học sinh tiểu học không đọc sách từng duy trì dưới mức 10% tính từ năm 2002 trở đi trước khi quay đầu tăng trưởng trở lại trong những năm gần đây.

Để cải thiện tình hình, một hội đồng chuyên gia thuộc Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản đã đưa ra đề xuất vào tháng 3 rằng việc cung cấp manga trong các thư viện trường học có thể thu hút thêm nhiều học sinh ghé thăm.

Các giải pháp và định hướng cải thiện văn hóa đọc

Takeshi Noguchi, Chủ tịch Hiệp hội Thư viện Trường học Nhật Bản kiêm giáo sư tại Đại học Aoyama Gakuin, đánh giá sự sụt giảm này là một vấn đề vô cùng nghiêm trọng. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng thêm nhiều cơ hội để trẻ em tận hưởng niềm vui đọc sách:

- Tạo không gian giao lưu nơi trẻ em và người lớn cùng đọc một cuốn sách hoặc bộ manga, sau đó thảo luận về cảm nhận của mình. - Duy trì hoạt động đọc to cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông nghe nhằm khơi gợi lại sự hứng thú với nội dung câu chuyện.

Việc kết hợp giữa sách truyền thống, manga và sự đồng hành từ gia đình cũng như nhà trường được kỳ vọng sẽ giúp thế hệ trẻ Nhật Bản tìm lại niềm yêu thích với trang sách giữa thời đại smartphone bùng nổ.